Spis treści
- Czy kupujesz jako konsument?
- Sprawdź sklep przed płatnością
- Promocje i opinie bywają mylące
- Zachowaj ślady zamówienia
- Kiedy możesz odstąpić od umowy?
- Reklamacja nie jest zwrotem
- Odpowiedzi na częste wątpliwości
Czy kupujesz jako konsument?
Konsument to zwykły kupujący, który robi zakupy na własne potrzeby, a nie na potrzeby swojego biznesu. Formalnie jest nim osoba fizyczna kupująca w celu niezwiązanym bezpośrednio z jej działalnością zawodową lub gospodarczą 1. Gdy kupujesz w polskim e-sklepie, najpierw ustal, w jakiej roli to robisz, bo od tego zależy, czy ten poradnik dotyczy Twojego zamówienia.
Liczy się cel zakupu, nie to, kim jesteś. Ta sama osoba może w poniedziałek kupić coś jako konsument, a we wtorek jako przedsiębiorca. Sklep internetowy i produkt mogą być identyczne, a sytuacja prawna już nie.
| Sytuacja | Cel zakupu | Czy to konsument? |
|---|---|---|
| Kupujesz buty do biegania dla siebie | Prywatny | Tak, cel nie jest związany z działalnością 1 |
| Zamawiasz prezent dla znajomego | Prywatny | Tak, cel nie jest związany z działalnością 1 |
| Prowadzisz jednoosobową firmę i kupujesz drukarkę do biura | Zawodowy | Raczej nie, cel wiąże się z działalnością 1 |
| Kupujesz laptopa do pracy i do domu | Mieszany | Sprawdź, czy związek z firmą jest bezpośredni 1 |
Przypadki mieszane wymagają ostrożności. Przepis mówi o celu niezwiązanym bezpośrednio z działalnością 1, ale nie mamy potwierdzonych danych, jak ocenić każdy sprzęt używany do obu celów.
Zanim zapłacisz, zadaj sobie trzy pytania:
- Czy kupuję to dla siebie lub bliskich, a nie do wykonywania pracy zawodowej?
- Czy zamierzam wpisać zakup w koszty firmy?
- Czy w zamówieniu podaję dane firmy, na przykład NIP, czy dane prywatne?
Jeśli odpowiedzi wskazują na firmę, nie zakładaj, że chronią Cię te same zasady. Sprawdź wtedy regulamin sklepu i wyjaśnij wątpliwość przed złożeniem zamówienia.
Co sklep musi pokazać przed zakupem
Zanim zapłacisz, sprzedawca ma przekazać Ci jasne i zrozumiałe informacje o produkcie, cenie, płatnościach, reklamacjach i odstąpieniu od umowy 2. Jeśli ich brakuje albo trzeba ich szukać po omacku, to już sygnał ostrzegawczy.
Co sprawdzić, krok po kroku
- Opis produktu. Sprzedawca ma dokładnie opisać produkt lub usługę i wskazać istotne cechy, takie jak rozmiar, waga, kolor i materiał 3. Ogólnikowe „wysoka jakość” bez konkretów nie wystarcza.
- Dane sprzedawcy. Znajdź nazwę, formę prawną, adres, telefon, e-mail i NIP. Źródło wymienia je jako elementy regulaminu 4. NIP to numer identyfikujący firmę w rejestrach podatkowych, więc pozwala odróżnić prawdziwą działalność od anonimowej strony.
- Regulamin. Sklep ma udostępnić go bezpłatnie, zanim zawrzesz umowę, w sposób pozwalający go pozyskać, odtworzyć i utrwalić 5.
- Pozostałe dokumenty. Powinny być dostępne bezpłatnie przed zakupem w formie, którą da się zapisać i wydrukować 6.
Szybka tabela kontrolna
| Obszar | Czego szukać |
|---|---|
| Produkt | Rozmiar, waga, kolor, materiał 3 |
| Warunki | Cena, płatności, reklamacje, odstąpienie 2 |
| Sprzedawca | Nazwa, forma prawna, adres, telefon, e-mail, NIP 4 |
| Dokumenty | Regulamin do zapisania i wydruku 6 |
Zapisz regulamin jako plik albo zrób jego kopię jeszcze przed płatnością. Strony sklepów się zmieniają, a Ty zyskujesz dowód, na jakich zasadach kupowałeś. Sprawdź też, czy dane firmy w regulaminie zgadzają się z tymi w stopce strony. Rozbieżności warto wyjaśnić, zanim podasz numer karty.
Promocje i opinie bywają mylące
Dyrektywa Omnibus została przyjęta w Polsce w 2021 r. i miała m.in. zwalczać fałszywe recenzje oraz nieuczciwe promocje 7. Skoro prawo musiało na to reagować, oba problemy są realne. Same przepisy nie sprawiają jednak, że każda opinia i każda przecena w sklepie jest wiarygodna.
Fałszywa recenzja to opinia napisana przez kogoś, kto produktu nie używał, na przykład na zlecenie sprzedawcy. Nieuczciwa promocja to choćby przecena liczona od ceny, która nigdy realnie nie obowiązywała. Dlatego czytaj te informacje krytycznie.
| Sygnał | Co zrobić |
|---|---|
| Duży rabat bez wskazania ceny, od której go liczono | Porównaj cenę w kilku sklepach |
| Odliczający zegar i hasło „ostatnie sztuki” | Odczekaj chwilę, nie decyduj pod presją |
| Same pięciogwiazdkowe opinie, podobnie sformułowane | Szukaj recenzji poza sklepem |
| Opinie bez szczegółów o użytkowaniu | Czytaj raczej oceny średnie i opisy konkretnych wad |
Sprawdź też, czy sklep wyjaśnia, jak prezentuje opinie. Chodzi o to, czy pochodzą od osób, które faktycznie kupiły produkt, czy sklep je moderuje i czy pokazuje także negatywne. Brak takiej informacji nie dowodzi oszustwa. To jednak powód, by opinie traktować jako jedną z wielu wskazówek, a nie jako gwarancję jakości.
Przepisy dotyczą również samych platform. Nakładają na polskie sklepy i serwisy m.in. obowiązek identyfikowania i usuwania nielegalnych treści i produktów 8. Nie oznacza to, że każda oferta jest wcześniej sprawdzona, więc podejrzaną ofertę możesz zgłosić operatorowi serwisu.
Zachowaj ślady zamówienia
Po zawarciu umowy sprzedawca ma potwierdzić jej warunki i kluczowe informacje na trwałym nośniku, na przykład e-mailem 9. Trwały nośnik to coś, co zostaje u Ciebie i do czego możesz wrócić później w niezmienionej formie. Wiadomość na skrzynce spełnia ten warunek, komunikat widoczny tylko chwilę na ekranie już nie.
Same dokumenty sklepu też powinny być dostępne bezpłatnie jeszcze przed zakupem, w formie pozwalającej je zapisać i wydrukować 6. Dotyczy to także regulaminu, który sprzedawca ma udostępnić tak, byś mógł go pozyskać, odtworzyć i utrwalić 5. Skoro prawo daje Ci to narzędzie, skorzystaj z niego, zanim klikniesz „kupuję”.
- Otwórz regulamin sklepu przed złożeniem zamówienia.
- Znajdź w nim informacje o zwrotach i reklamacjach.
- Zapisz regulamin jako plik na dysku albo wydrukuj go.
- Zapisz opis produktu i cenę, na przykład zrzutem ekranu strony oferty.
- Złóż zamówienie i od razu sprawdź skrzynkę e-mail, także folder ze spamem.
- Zweryfikuj w potwierdzeniu, czy zgadzają się produkt, cena i warunki zamówienia.
- Zachowaj wiadomość razem z regulaminem i zrzutami w jednym folderze.
- Napisz do sklepu, jeśli potwierdzenie nie przyszło, i zachowaj tę korespondencję.
Taki komplet przydaje się dopiero wtedy, gdy coś idzie nie tak. Gdy chcesz zwrócić towar albo zgłosić wadę, nie musisz dochodzić, co obiecywał sklep. Masz regulamin z dnia zakupu, opis oferty i potwierdzenie zamówienia. Jeśli sprzedawca twierdzi, że warunki były inne, porównujesz jego słowa z dokumentami, które sam otrzymałeś.
Brak możliwości zapisania regulaminu albo brak e-maila z potwierdzeniem to sygnał ostrzegawczy. Nie musi oznaczać oszustwa, ale daje powód, by zatrzymać się przed płatnością albo od razu dopytać sprzedawcę.
Kiedy możesz odstąpić od umowy?
Masz 14 dni od otrzymania towaru, żeby odstąpić od umowy zawartej na odległość, i nie musisz podawać przyczyny 10. Wystarczy, że produkt Ci nie pasuje albo zmieniłeś zdanie. To prawo przysługuje Ci przy zakupach w sieci, bo nie możesz przed zakupem obejrzeć towaru tak jak w sklepie stacjonarnym.
Odstąpienie to nie reklamacja. Przy odstąpieniu towar może być w pełni sprawny, a Ty po prostu rezygnujesz z zakupu. Reklamację składasz wtedy, gdy produkt ma wadę lub nie zgadza się z umową. Więcej o niej piszemy w następnej części poradnika.
| Odstąpienie od umowy | Reklamacja | |
|---|---|---|
| Powód | Dowolny, nie musisz go podawać 10 | Towar jest niezgodny z umową lub wadliwy |
| Kiedy | W ciągu 14 dni od otrzymania towaru 10 | Po wykryciu problemu |
Jak to zrobić
- Policz 14 dni od dnia, w którym towar trafił w Twoje ręce.
- Wyślij sprzedawcy oświadczenie o odstąpieniu, najlepiej tak, byś miał dowód wysyłki, np. e-mailem.
- Zachowaj kopię oświadczenia razem z potwierdzeniem zamówienia.
- Pilnuj zwrotu pieniędzy: sprzedawca ma go dokonać w ciągu 14 dni od otrzymania Twojego oświadczenia 11.
Wyjątki i dłuższy termin
Nie każdy zakup da się zwrócić. Źródło podaje produkty wykonane na specjalne zamówienie jako przykład wyjątku od prawa do zwrotu 12. Rzecz zrobiona według Twoich wymagań trudno sprzedać komuś innemu, więc przepisy traktują ją inaczej.
Termin może też być dłuższy. Gdy sklep pominie informację o prawie odstąpienia, okres na rezygnację może wydłużyć się do 12 miesięcy 13. Dlatego warto zrobić zrzut ekranu lub zapisać regulamin z dnia zakupu: łatwiej wykażesz, czego sprzedawca Ci nie powiedział.
Reklamacja nie jest zwrotem
Ustawa zastąpiła dotychczasową rękojmię za wady instytucją zgodności towaru lub usługi z umową 14. Mówiąc prościej: towar ma być taki, jak obiecał sprzedawca. Jeśli opis, parametry lub działanie odbiegają od umowy, masz podstawę do reklamacji.
Możesz zażądać jednego z czterech rozwiązań 15:
| Żądanie | Co to znaczy w praktyce |
|---|---|
| Naprawa | Sklep usuwa usterkę lub niezgodność |
| Wymiana | Dostajesz egzemplarz zgodny z umową |
| Obniżenie ceny | Zatrzymujesz towar i odzyskujesz część zapłaconej kwoty |
| Zwrot pieniędzy | Oddajesz towar i dostajesz zwrot płatności |
Sklep ma 14 dni na rozpatrzenie reklamacji 16. Nie myl tego terminu z 14-dniowym prawem odstąpienia od umowy.
Obie drogi działają niezależnie 15. Odstąpienie służy do rezygnacji z zakupu, który po prostu Ci nie odpowiada. Reklamacja służy do wyegzekwowania tego, co sprzedawca obiecał. Upłynięcie terminu na odstąpienie nie zamyka więc drogi reklamacyjnej.
Jak złożyć reklamację
- Opisz konkretnie, w czym towar odbiega od umowy: co obiecywał opis, a co dostałeś.
- Wskaż, którego z czterech rozwiązań żądasz.
- Wyślij zgłoszenie w formie, którą możesz później udowodnić, na przykład e-mailem.
- Zachowaj dowód wysłania wraz z datą zgłoszenia, żeby w razie braku odpowiedzi móc wykazać, kiedy sklep ją otrzymał.
Nie mamy potwierdzonych danych o kolejności, w jakiej wolno wybierać poszczególne żądania, ani o okresie, w którym można reklamować towar. Te szczegóły sprawdź w treści ustawy lub regulaminie sklepu.
Cookies, dane i potwierdzenie umowy
Czy sklep może domyślnie zaznaczyć zgodę na cookies?
Nie. Zgoda na niekonieczne pliki cookie ma wynikać z wyraźnego działania użytkownika, a domyślnie zaznaczone okienko nie jest ważną zgodą 17. Pliki cookie to małe pliki zapisywane w przeglądarce, które służą na przykład do celów reklamowych. Jeśli baner ma już zaznaczony marketing, sklep robi to źle.
Jakie prawa do swoich danych mam w e-sklepie?
Źródło wymienia prawa do dostępu, sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania i przenoszenia danych 18. W praktyce możesz poprosić sklep o informację, jakie dane o Tobie przechowuje, i poprawić błędne dane, na przykład adres dostawy. Przenoszenie danych oznacza możliwość otrzymania ich w formie, którą da się przekazać innemu podmiotowi.
Czy mogę zawsze żądać usunięcia danych?
Nie zawsze. Prawo do usunięcia ma wyjątki związane między innymi z reklamacjami i obowiązkami podatkowo-księgowymi 19. Sklep może więc zatrzymać dane potrzebne do rozpatrzenia reklamacji albo do prowadzenia dokumentacji księgowej. Nie mamy potwierdzonych danych o konkretnych terminach przechowywania, więc zapytaj o nie sprzedawcę.
Czy sprzedawca musi wysłać potwierdzenie umowy e-mailem?
Sprzedawca ma potwierdzić warunki umowy i kluczowe informacje na trwałym nośniku, na przykład e-mailem 9. E-mail jest tu tylko przykładem, ale to on jest najczęstszym sposobem. Jeśli nic nie dostałeś, sprawdź folder ze spamem, a potem poproś sklep o przesłanie potwierdzenia.
Źródła
Zobacz też
- Bezpieczne zakupy online w Polsce: Kompletny przewodnik, jak chronić swoje
- Cyberprzestępstwo w Polsce: Kompletny przewodnik po rozpoznawaniu, zgłaszaniu
- Wdróż RODO w e-sklepie małej firmy bez zbędnej biurokracji
Przypisy
-
Konsumentem jest osoba fizyczna kupująca w celu niezwiązanym bezpośrednio z jej działalnością zawodową lub gospodarczą. — kwmediator.pl › prawa konsumenta online ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6
-
Przed zawarciem umowy sprzedawca ma przekazać konsumentowi jasne i zrozumiałe informacje, m.in. o produkcie, cenie, płatnościach, reklamacjach i odstąpieniu. — dudkowiak.pl › e commerce ↩ ↩2
-
Sprzedawca ma dokładnie opisać produkt lub usługę i wskazać istotne cechy, takie jak rozmiar, waga, kolor i materiał. — kwmediator.pl › prawa konsumenta online ↩ ↩2
-
Źródło wymienia dane sprzedawcy, m.in. nazwę, formę prawną, adres, telefon, e-mail i NIP, jako elementy regulaminu. — wste.pl › wielka ksiega praw e commerce obowiazki prawne s… ↩ ↩2
-
Regulamin sklepu należy udostępnić bezpłatnie przed zawarciem umowy w sposób umożliwiający jego pozyskanie, odtworzenie i utrwalenie. — wste.pl › wielka ksiega praw e commerce obowiazki prawne s… ↩ ↩2
-
Dokumenty sklepu powinny być dostępne bezpłatnie przed zakupem w formie pozwalającej je zapisać i wydrukować. — wste.pl › wielka ksiega praw e commerce obowiazki prawne s… ↩ ↩2 ↩3
-
Źródło wskazuje, że Dyrektywa Omnibus została przyjęta w Polsce w 2021 r. i miała m.in. zwalczać fałszywe recenzje oraz nieuczciwe promocje. — mecenas.ai › prawo konsumenckie sklep online ↩
-
Źródło wskazuje, że polskim sklepom i serwisom przepisy oznaczają m.in. obowiązek identyfikowania i usuwania nielegalnych treści i produktów. — infor.pl › 7532754,kupujesz lub sprzedajesz online prawo si… ↩
-
Po zawarciu umowy sprzedawca ma potwierdzić jej warunki i kluczowe informacje na trwałym nośniku, np. e-mailem. — dudkowiak.pl › e commerce ↩ ↩2
-
Konsument może odstąpić od umowy zawartej na odległość bez podania przyczyny w ciągu 14 dni od otrzymania towaru. — dudkowiak.pl › e commerce ↩ ↩2 ↩3
-
Źródło podaje, że sprzedawca ma zwrócić pieniądze w ciągu 14 dni od otrzymania oświadczenia o odstąpieniu. — siecbiznesu.pl › prawne aspekty e commerce w polsce co musisz wie… ↩
-
Źródło wymienia produkty wykonane na specjalne zamówienie jako przykład wyjątku od prawa do zwrotu. — kwmediator.pl › prawa konsumenta online ↩
-
Źródło wskazuje, że pominięcie informacji o prawie odstąpienia może wydłużyć termin do 12 miesięcy. — siecbiznesu.pl › prawne aspekty e commerce w polsce co musisz wie… ↩
-
Źródło podaje, że ustawa wprowadza instytucję zgodności towaru lub usługi z umową zamiast dotychczasowej rękojmi za wady. — dejnowicz.pl › nowe prawa konsumentow nowe obowiazki sklepow st… ↩
-
Reklamacja dotycząca naprawy, wymiany, obniżenia ceny lub zwrotu pieniędzy działa niezależnie od 14-dniowego prawa odstąpienia. — pracowniakreacja.pl › zwroty w e sklepie prawa konsumenta ↩ ↩2
-
Źródło podaje 14-dniowy termin rozpatrywania reklamacji. — dejnowicz.pl › nowe prawa konsumentow nowe obowiazki sklepow st… ↩
-
Zgoda na niekonieczne pliki cookie ma wynikać z wyraźnego działania użytkownika; domyślnie zaznaczone okienko nie jest ważną zgodą. — wste.pl › wielka ksiega praw e commerce obowiazki prawne s… ↩
-
Źródło wymienia prawa do dostępu, sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania i przenoszenia danych. — wste.pl › wielka ksiega praw e commerce obowiazki prawne s… ↩
-
Źródło wskazuje, że prawo do usunięcia danych ma wyjątki związane m.in. z reklamacjami i obowiązkami podatkowo-księgowymi. — wste.pl › wielka ksiega praw e commerce obowiazki prawne s… ↩
// Komentarze ...
Dodaj komentarz