Jak chronić dzieci przed atakiem w szkole, w jego trakcie i po nim. Poradnik dla rodziców i nauczycieli

Stan na 9 października 2026 r., godz. 10:00. Tekst będzie aktualizowany.

7 października w Ostrołęce i 8 października w Leszczydole-Nowinach doszło do ataków nożem w szkołach. W Ostrołęce ranni zostali uczniowie, nauczyciele i przechodnie¹. W Leszczydole-Nowinach zginęła pracownica szkoły, a ranni zostali dyrektor i nauczycielka². W tych samych tygodniach służby udaremniły plany kolejnych ataków³⁴, a w sieci krążyły groźby i łańcuszki. Informacje o zorganizowanym internetowym „wyzwaniu” pozostają niepotwierdzone: według komunikatu policji z 9 października „dotychczas nic nie wskazuje”, by takie wydarzenie miało miejsce⁵. Co wiadomo o tej plotce i o podobnych atakach na Słowacji i we Włoszech, sprawdzamy w osobnej analizie.

Trzeba mówić dwie rzeczy naraz. Takie ataki są w Polsce rzadkie, a dostępne dane z lat 2015–2022 pokazują spadek liczby czynów karalnych nieletnich⁶. Ich skutków nie da się jednak cofnąć, a wielu planów można udaremnić, zanim ktokolwiek ucierpi⁷. Ten poradnik nie opisuje przebiegu ataków. Zbiera to, co według oficjalnych wytycznych i badań realnie chroni dzieci i dorosłych w szkole: przed atakiem, w jego trakcie i po nim.

Pomoc i zgłoszenia

• 112 – bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, całą dobę⁸.
• 116 111 – telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, całą dobę, bezpłatnie i anonimowo; można też napisać na czacie⁹.
• 800 12 12 12 – Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka, całą dobę, bezpłatnie i anonimowo; czat bez logowania na 800121212.pl¹⁰.
• 800 70 22 22 – Centrum Wsparcia dla osób w kryzysie psychicznym, całą dobę, bezpłatnie, także czat i e-mail¹¹.
• 800 100 100 – dla dorosłych zaniepokojonych bezpieczeństwem dziecka, bezpłatnie i anonimowo: pn.–czw. 10:00–14:00, pt. 12:00–15:00¹².
• dyzurnet.pl – zgłaszanie szkodliwych i nielegalnych treści w sieci, także anonimowo; nielegalne treści z udziałem dzieci można zgłosić też w aplikacji mObywatel¹³¹⁴.

Przed atakiem chroni zgłoszenie

Najlepiej udokumentowana ochrona przed atakiem w szkole nie jest techniczna, tylko ludzka. Amerykańska Secret Service przeanalizowała 67 udaremnionych planów ataków na szkoły. Trzy czwarte z nich wykryto dzięki temu, że planujący sami mówili lub pisali o swoim zamiarze, także w sieci. W 43% spraw ktoś zauważył niepokojące zachowanie, ale go nie zgłosił⁷. Wcześniejsza analiza dokonanych ataków pokazała, że 83% sprawców zapowiadało atak lub groziło¹⁵.

To dane z USA, ale jesienne sprawy z Polski układają się podobnie. W Sierpcu 17-latek mówił kolegom, że „zrobi coś złego w szkole”. Uczniowie powiedzieli nauczycielowi, nauczyciel zawiadomił policję i do ataku nie doszło³. W powiecie gostyńskim 13-latek pokazał koledze nóż w plecaku i choć nikomu nie groził, kolega powiedział nauczycielom¹⁶. W powiecie wąbrzeskim plan 13-latka wykryto po ostrzeżeniu z zagranicy⁴.

Powiedzieć dorosłemu to nie donos

Interia opisuje główną przeszkodę jako rozproszoną odpowiedzialność: każdy coś widzi i zakłada, że zareaguje ktoś inny¹⁷. Dlatego warto powiedzieć dziecku wprost trzy rzeczy. Jeśli ktoś zapowiada, że zrobi krzywdę sobie albo innym, mówisz o tym dorosłemu tego samego dnia. To nie jest donos, tylko ratowanie kogoś, także osoby, która tak mówi. Nie będziesz mieć z tego powodu kłopotów, a dalej zajmą się tym dorośli.

Od dorosłych oczekuje tego prawo: każdy, kto dowie się o czynie karalnym nieletniego, ma społeczny obowiązek zawiadomić sąd rodzinny lub policję, a instytucje, w tym szkoły, mają taki obowiązek prawny¹⁸. Rodzic czy nauczyciel nie powinien sam konfrontować się z osobą, o której mowa. Przekazuje sprawę dyrekcji, przy konkretnej zapowiedzi policji, a w bezpośrednim zagrożeniu dzwoni pod 112⁸.

Sygnały ostrzegawcze w trzech koszykach

Najpierw zastrzeżenie samych autorów badań: nie istnieje profil sprawcy, a ogromna większość dzieci w depresji czy dręczonych przez rówieśników nikogo nie krzywdzi¹⁵. Poniższe sygnały częściej świadczą o cierpieniu dziecka niż o zagrożeniu dla innych.

• Ciało i nastrój: narastający gniew, smutek, przygnębienie, samotność, dręczenie przez rówieśników, samookaleczenia¹⁵¹³.
• Telefon i rzeczy: ukrywanie aktywności w sieci, „zadania” zlecane przez kogoś z internetu, noże lub inne ostre narzędzia znikające z domu albo noszone w plecaku¹³⁷¹⁶.
• Język i fascynacje: zapowiedzi w rodzaju „zrobię coś złego” albo „nie przychodź jutro”, fascynacja wcześniejszymi atakami i ich sprawcami, krzywdzenie zwierząt, pragnienie rozgłosu połączone z mówieniem o agresji⁷¹³¹⁹.

Nasza robocza reguła (to wniosek redakcji, nie zapis z wytycznych): jeden sygnał to powód do rozmowy, kilka naraz to powód, by poszukać pomocy psychologicznej albo zgłosić sprawę szkole. Wyjątkiem jest konkretna zapowiedź przemocy: tę zgłasza się tego samego dnia, nawet jeśli nic innego nie budzi niepokoju.

Jak rozmawiać, żeby nie przesłuchiwać

Z dzieckiem warto rozmawiać, a nie je przesłuchiwać, i interesować się tym, co robi w sieci. Jeśli nastolatek szuka uwagi i sławy, a przy tym mówi o możliwej agresji, nie wolno tego lekceważyć¹⁹. Psycholodzy szkolni z amerykańskiego stowarzyszenia NASP radzą przyjmować każdą reakcję dziecka, dawkować szczegóły według jego pytań i wskazać mu zaufanego dorosłego w szkole²⁰.

Łatwiej zacząć od świata wokół dziecka niż od niego samego: „O czym rozmawiacie w klasie? Co krąży w waszych grupach?”. Warto też powiedzieć, że gdy nie chce rozmawiać z rodzicem, może zadzwonić pod 116 111 albo 800 12 12 12, za darmo i anonimowo⁹¹⁰.

Noże w domu i „nóż do obrony”

Raport Secret Service zaleca, by przy ocenie zagrożenia sprawdzać, czy dziecko ma w domu dostęp do jakiejkolwiek broni¹⁵. Jeden z udaremnionych planów wykryła matka, która zauważyła, że z kuchni zniknęły noże, i zawiadomiła szkołę⁷. Jeśli coś znika, warto zapytać.

Osobny problem to dzieci, które noszą nóż „do obrony”. Według brytyjskiej fundacji Youth Endowment Fund (YEF) w ciągu roku nóż lub inną broń nosiło 4% badanych nastolatków²¹. Prawie połowa z nich (47%) mówi, że robi to dla ochrony²². W grupie 13–17 lat 65% noszących broń samo było ofiarami przemocy, wobec 16% ogółu rówieśników. W grupie 10–17 lat tylko 55% z nich czuje się bardzo bezpiecznie we własnym domu, wobec 84% ogółu²¹. Nóż w plecaku jest więc często sygnałem strachu. Rozmowę warto zacząć od pytania „dlaczego czujesz, że potrzebujesz ochrony?”, a nie od zakazu, i razem poszukać innych źródeł bezpieczeństwa. YEF przestrzega też przed przekazem „wszyscy noszą noże”, bo może utrwalać fałszywe przekonanie, które napędza problem²³.

Kodeks wykroczeń karze posiadanie noża w miejscu publicznym, gdy okoliczności wskazują na zamiar użycia go do popełnienia przestępstwa. Grozi za to areszt, ograniczenie wolności albo grzywna nie niższa niż 3000 zł²⁴. Za wykroczenia odpowiada się od 17. roku życia, a sprawy młodszych dzieci trafiają do sądu rodzinnego²⁵. W szkole noże zakazują statuty i procedury²⁶.

Groźby i łańcuszki w sieci

Po głośnych atakach w sieci pojawiają się groźby i łańcuszki ostrzegające przed kolejnymi. Policja apeluje, by nie udostępniać niesprawdzonych informacji, i przypomina, że za celowe wywoływanie paniki grozi odpowiedzialność karna⁵. Zapowiedź ataku nie jest żartem, nawet jeśli autor tak twierdzi. W Sierpcu skończyła się zarzutem gróźb karalnych²⁷.

Sytuacja	Co zrobić
Napastnik w budynku albo konkretna zapowiedź ataku na dziś	Dzwoń pod 112. W ukryciu mów cicho, a jeśli nie możesz mówić, zostaw otwarte połączenie8
Kolega mówi „zrobię coś złego” albo „nie przychodź jutro”	Tego samego dnia powiedz nauczycielowi, rodzicowi lub dyrekcji. Dorosły zawiadamia policję37
Konkretna groźba w sieci wobec szkoły lub osoby	Nie przesyłaj dalej. Zgłoś policji i szkole, podając adres strony513
Łańcuszek bez nazwy konkretnej szkoły	Nie przesyłaj dalej. Zgłoś w serwisie, w którym go widzisz, albo w Dyżurnet.pl513
Nagranie z ataku	Nie udostępniaj i nie publikuj. Zgłoś je platformie28
Treści przemocowe, werbowanie do „zadań”, samookaleczenia	Porozmawiaj bez oceniania, poszukaj pomocy psychologicznej, zgłoś moderatorom, w Dyżurnet.pl albo na policję13
Uczeń ma nóż, ale nikomu nie grozi	Według przykładowej procedury szkolnej przedmiot trafia do dyrektora, szkoła wzywa rodziców i rozmawia z uczniem z udziałem pedagoga lub psychologa. Przy czynie karalnym albo sygnałach planowania: policja lub sąd rodzinny2618

Co powinna mieć szkoła

Procedura z poradnika MEN

Podstawowym ogólnopolskim dokumentem MEN dla szkół jest poradnik „Bezpieczna szkoła. Zagrożenia i zalecane działania profilaktyczne…” sprzed kilku lat, przygotowany m.in. z MSWiA²⁹. Jego procedura dla nauczyciela na wypadek wtargnięcia napastnika mówi w skrócie: jeśli nie da się uciec, ukryj się z uczniami w sali, zamknij lub zabarykaduj drzwi, wycisz i uspokój uczniów, szczególnie tych ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, każ wyciszyć telefony, powiadom policję i nikomu nie otwieraj³⁰.

Poradnik każe powiadomić policję SMS-em, a MSWiA radzi dzwonić na numer alarmowy i zostawić otwarte połączenie, gdy nie można mówić³⁰⁸. Naszym zdaniem podstawą powinno być 112. Jeśli szkoła ma własny sposób alarmowania, powinni go znać wszyscy pracownicy, także sekretariat, woźni i portierzy.

Poradnik ma kilka lat. 8 października MEN i MSWiA zapowiedziały jego aktualizację i szkolenia dla 7,5 tys. dyrektorów. MEN poinformowało też o poradniku bezpieczeństwa dla uczniów klas I–VII w dwóch wersjach wiekowych³¹, a do końca roku w każdej szkole ma się odbyć spotkanie ze służbami o reagowaniu na zagrożenia³².

Standardy ochrony małoletnich

Od 15 sierpnia 2024 r. każda szkoła musi mieć standardy ochrony małoletnich: przepisy weszły w życie w lutym 2024 r., a szkoły miały pół roku na ich wdrożenie³³. Standardy mają określać m.in. zasady relacji między uczniami, w tym zachowania niedozwolone, i procedurę interwencji³⁴. Rodzice mogą poprosić o ich treść i zapytać, kto w szkole przyjmuje zgłoszenia. W czwartki pod numerem 800 100 100 dyżuruje ekspertka do spraw standardów ochrony dzieci¹².

Ćwiczenia, które nie szkodzą

Poradnik MEN zaleca ćwiczenia ewakuacyjne raz w roku szkolnym³⁰. Nie znaleźliśmy przepisu, który nakazywałby szkołom ćwiczenia na wypadek ataku napastnika. Liczy się forma. Amerykańskie organizacje psychologów i policjantów szkolnych (NASP, NASRO, Safe and Sound Schools) w wytycznych z 2021 r. zalecają zaczynać od ćwiczeń w formie rozmowy, uprzedzać wszystkich o przebiegu, pytać rodziców o zgodę, pozwolić zrezygnować tym, którzy dostaną inną formę przygotowania, i zapewnić dostęp do psychologa po ćwiczeniu³⁵. Ćwiczenia nie powinny obejmować rekwizytów symulujących obrażenia, a ich podstawą ma być zamknięcie się w salach³⁶.

Ostrzeżeniem są dane z USA: po realistycznych ćwiczeniach na wypadek „aktywnego strzelca” wskaźniki depresji we wpisach w mediach społecznościowych ze społeczności 114 szkół wzrosły o 39%, a stresu i lęku o 42%³⁷. To korelacja słów w sieci, a nie diagnozy, a autorem jest organizacja rzecznicza, więc traktujemy te liczby ostrożnie. Amerykańskie wytyczne nie są polskim prawem, ale wniosek redakcji jest prosty: rada rodziców może oczekiwać ćwiczeń zapowiedzianych, bez rekwizytów, za zgodą rodziców i z psychologiem dostępnym po ich zakończeniu.

W trakcie ataku

Dwa zastrzeżenia. Polskie wytyczne dla cywilów opisują atak napastnika z bronią palną, a osobnych oficjalnych zaleceń na wypadek ataku nożem nie znaleźliśmy, więc przytaczamy wytyczne MSWiA bez własnych modyfikacji⁸. MEN zapowiedziało poradnik bezpieczeństwa dla uczniów w dwóch wersjach wiekowych³¹, ale nie sprawdziliśmy jeszcze, czy obejmuje on sytuację ataku. To, co piszemy o najmłodszych, opiera się więc na źródłach brytyjskich i amerykańskich.

Uciekaj, ukryj się, powiadom 112

Wytyczne MSWiA układają się w schemat: uciekaj, ukryj się, powiadom służby przez numer alarmowy, a walcz tylko w ostateczności⁸. Tę samą logikę przekazuje kampania „4U: Uważaj, Uciekaj, Ukryj się, Udaremnij atak” prowadzona przez ABW i MSWiA³⁸.

• Uciekaj. MSWiA pisze: „uciekaj z miejsca zagrożonego – nie ratuj rzeczy osobistych i nie staraj się za wszelką cenę pomagać innym”⁸.
• Ukryj się. Jeśli nie możesz wydostać się z budynku, a napastnik cię nie zauważył, ukryj się w pomieszczeniu: zachowaj ciszę, zabarykaduj drzwi, wyłącz źródła dźwięku i światła, wycisz telefon i „czekaj na przybycie służb ratowniczych”⁸.
• Powiadom. Kiedy jesteś bezpiecznie ukryty, dzwoń na numer alarmowy 112, mów cicho i powiedz, co i gdzie się dzieje. MSWiA dodaje: „jeżeli nie możesz rozmawiać pozostaw aktywne połączenie i pozwól słuchać operatorowi”⁸.
• Walcz tylko w ostateczności. Według MSWiA wyłącznie wtedy, gdy nie da się uciec ani ukryć, napastnik zmierza w twoją stronę, a twoje życie jest bezpośrednio zagrożone⁸. To wskazówka dla dorosłych, nie dla dzieci.

Gdy na miejsce wkracza policja, MSWiA radzi: „nie uciekaj z miejsca zdarzenia, nie wykonuj gwałtownych ruchów – policjanci mogą uznać Cię za napastnika”. Połóż się za najbliższą osłoną, trzymaj ręce z otwartymi dłońmi na wysokości głowy, wykonuj polecenia i niczego nie dotykaj⁸.

Co powiedzieć dzieciom w różnym wieku

Brytyjska policja przygotowała lekcje „Run Hide Tell” wyłącznie dla młodzieży w wieku 11–16 lat i zaznacza, że nie są przeznaczone dla młodszych dzieci. Zaleca uczyć bez alarmizmu, w zaplanowanym cyklu zajęć, podobnie jak przy ćwiczeniach przeciwpożarowych, a w czasie ataku nie filmować telefonem, tylko uciekać³⁹. Wyprowadzamy z tego ostrożną rekomendację redakcji:

• Klasy 1–3: proste zasady – słuchaj nauczyciela, bądź cicho, rób dokładnie to, co mówi dorosły.
• Starsze dzieci i nastolatki: uciekaj, ukryj się, powiadom 112, a jeśli nie możesz mówić, nie rozłączaj się. Kto filmuje, ten nie ucieka.
• Dorośli: pełny schemat MSWiA, z walką wyłącznie jako ostatecznością.

Z małym dzieckiem nie trzeba ćwiczyć w domu scenariuszy ataku. Ważniejsze jest zapewnienie, że szkoły są ogólnie bardzo bezpieczne, i wskazanie dorosłego, do którego zawsze może przyjść²⁰.

Pierwsza pomoc przy krwotoku

Wytyczne pierwszej pomocy Europejskiej Rady Resuscytacji (ERC) z 2025 r. obejmują tamowanie krwotoków zagrażających życiu⁴⁰. Zasady na poziomie laika sprawdziliśmy w spójnych z nimi wytycznych brytyjskiej Rady Resuscytacji⁴¹. To nie zastępuje kursu pierwszej pomocy.

1. Pomagaj, gdy jesteś bezpieczny. W czasie ataku MSWiA radzi nie ratować innych za wszelką cenę⁸.
2. Wezwij pomoc jak najwcześniej. Zadzwoń pod 112, najlepiej z telefonem na głośniku, zwłaszcza gdy jesteś sam⁴¹.
3. Mocno uciskaj ranę ręką przez opatrunek, a gdy go nie ma, przez dowolny czysty materiał. Gdy krwawienie ustanie, załóż opatrunek uciskowy⁴¹.
4. Opaska uciskowa (staza) tylko na kończynę. Zakłada się ją jak najszybciej, jeśli krwotok z ręki lub nogi zagraża życiu, a bezpośredni ucisk go nie zatrzymuje. Zapisz godzinę założenia i nie luzuj opaski. Może to zrobić tylko personel medyczny⁴¹.
5. Nie uciskaj tak zwanych punktów ucisku. Wytyczne tego nie zalecają⁴².

Międzynarodowy komitet ILCOR ocenia zalecenie opaski jako słabe, oparte na dowodach o bardzo niskiej pewności⁴³. Improwizowane metody tamowania mogą być nieskuteczne i powodować dodatkowe urazy⁴⁴, a wytyczne radzą używać tylko sprzętu, z którym się ćwiczyło⁴¹. Zamiast uczyć się robienia opaski z filmików, lepiej pójść na kurs. Kursy tamowania krwotoków, np. „Stop the Bleed”, odbywają się w Polsce lokalnie, ale ogólnokrajowego programu nie znaleźliśmy⁴⁵.

Po ataku, także gdy dziecko tylko słyszało

Trauma nie dotyczy wyłącznie ofiar. Poradnik Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej (ZPE) zaznacza, że może dotknąć także świadków zdarzenia⁴⁶. Lękiem mogą reagować również dzieci, które tylko słyszały o atakach, i im także pomaga spokojny, przewidywalny dorosły²⁰.

Patrz, słuchaj, połącz

Międzynarodowym standardem pomocy zaraz po zdarzeniu jest psychologiczna pierwsza pomoc według WHO⁴⁷. Ma trzy kroki:

• Patrz: sprawdź, czy dziecko jest bezpieczne i czy sobie radzi.
• Słuchaj: pozwól mu mówić we własnym tempie, bez naciskania, językiem dopasowanym do wieku.
• Połącz: zapewnij kontakt z bliskimi, praktyczne wsparcie i, gdy trzeba, pomoc specjalistów.

NASP radzi utrzymać codzienną rutynę, przypomnieć zasady bezpieczeństwa i ograniczyć oglądanie relacji w mediach²⁰. Przedszkolaki reagują najczęściej lękiem przed rozstaniem, zasypianiem i samotnością, a pomagają im bliskość i bezpieczna zabawa⁴⁸. Starszym dzieciom trzeba uczciwie odpowiadać na pytania i odnosić się do tego, co usłyszały w wiadomościach⁴⁹. Nie obiecuj, że „na pewno nic się nie stanie”, ale też nie utwierdzaj dziecka w przekonaniu, że szkoła jest niebezpiecznym miejscem⁵⁰.

Mniej nagrań, mniej szczegółów

Nie pokazuj dziecku nagrań z ataków i nie oglądaj ich przy nim. To nasza rada, zgodna z zaleceniem psychologów szkolnych NASP, by ograniczać oglądanie relacji²⁰. Rzeczniczka Praw Dziecka apeluje, by nie wrzucać do sieci filmów i zdjęć z miejsc zdarzeń: „To wzmacnia panikę”²⁸. Badacze analizujący dane z USA sugerują też, choć to hipoteza, a nie dowód, że po głośnym ataku przez mniej więcej dwa tygodnie rośnie prawdopodobieństwo kolejnego⁵¹. Z nastolatkiem warto ustalić, skąd czerpie informacje, i oddzielić komunikaty policji, kuratorium i szkoły od tego, co krąży w grupach.

Cztery tygodnie obserwacji

Według ZPE objawy ostrej reakcji na stres mogą się pojawić w ciągu kilku minut po zdarzeniu i powinny ustąpić w ciągu 4 tygodni⁵². Lista kontrolna ZPE dla szkół⁵³ wymienia m.in. objawy, które można zauważyć na co dzień:

• trudności z przystosowaniem się nawet do drobnych zmian, np. zmiany sali,
• kłopoty z koncentracją i rozumieniem poleceń,
• konflikty z rówieśnikami i dorosłymi albo wycofanie,
• nagłe zmiany nastroju, smutek, utratę motywacji,
• częste wizyty u pielęgniarki z bólem głowy lub brzucha,
• opuszczanie lekcji i zaburzenia jedzenia.

Plan dla rodzica: w pierwszych dniach bezpieczeństwo, bliskość, rutyna i mniej mediów. Przez cztery tygodnie obserwuj dziecko i informuj wychowawcę o niepokojących zmianach. Jeśli objawy po tym czasie nie mijają, poszukaj specjalisty. Od razu szukaj pomocy, gdy dziecko mówi o myślach samobójczych, okalecza się, nie śpi lub nie je albo odmawia chodzenia do szkoły. Przy zagrożeniu życia dzwoń pod 112. Ramę czterech tygodni podaje ZPE⁵², a listę sytuacji wymagających pilnej pomocy zestawiliśmy na podstawie zaleceń WHO i NASP⁴⁷²⁰.

Szkoły mogą oprzeć powrót do zajęć na gotowych materiałach ZPE: scenariuszu lekcji wychowawczej o trudnych przeżyciach, arkuszu obserwacji ucznia i liście działań dla dyrektora⁵⁴. Bezpośrednio po ataku nie prowadzi się lekcji „uciekaj, ukryj się”, bo mogą zwiększyć lęk³⁹. Pomocy potrzebują też dorośli: nauczyciele, pracownicy obsługi i rodzice.

Gdzie po pomoc bez skierowania

• Ośrodek środowiskowy I poziomu NFZ: dla dzieci do 18 lat i uczniów szkół ponadpodstawowych do 21 lat, bezpłatnie i bez skierowania, za zgodą opiekuna. Infolinia NFZ działa całą dobę pod numerem 800 190 590⁵⁵. Od nowelizacji z sierpnia 2025 r. część ośrodków prowadzi konsultacje interwencyjne, na które można przyjść bez zapisu; nie jest to jednak obowiązek każdego ośrodka⁵⁶⁵⁵. Przed wizytą warto zadzwonić.
• Ośrodek Interwencji Kryzysowej: pomoc bezpłatna, bez skierowania i bez względu na dochód⁵⁷. Nie ma go w każdym powiecie⁵⁸. Wtedy warto zadzwonić do powiatowego centrum pomocy rodzinie (PCPR) albo miejskiego ośrodka pomocy rodzinie (MOPR). Wyszukiwarkę placówek ma m.in. centrumwsparcia.pl¹¹.
• Poradnia psychologiczno-pedagogiczna: bezpośrednia pomoc dzieciom i rodzicom, także w ramach interwencji kryzysowej⁵⁹.
• Nagłe zagrożenie życia: 112 albo szpitalny oddział ratunkowy lub izba przyjęć szpitala psychiatrycznego, gdzie w stanie nagłym przyjmuje się bez skierowania⁵⁵.

Co możesz zrobić dziś

1. Zapisz w telefonie dziecka numery 116 111 i 800 12 12 12, a w swoim 800 70 22 22 i 800 100 100.
2. Powiedz dziecku wprost: jeśli ktoś zapowiada przemoc, powiedz mi albo nauczycielowi tego samego dnia. To nie donos i nie będziesz mieć kłopotów.
3. Nie przesyłaj łańcuszków ani nagrań. Sprawdzaj komunikaty policji, kuratorium i szkoły.
4. Zapytaj szkołę o procedurę na wypadek zagrożenia, o standardy ochrony małoletnich i o to, jak wyglądają ćwiczenia.
5. Zapisz się na kurs pierwszej pomocy z tamowaniem krwotoków albo zaproponuj go radzie rodziców.

Pomoc i zgłoszenia

112 – bezpośrednie zagrożenie · 116 111 i 800 12 12 12 – dzieci i młodzież, całą dobę · 800 70 22 22 – osoby w kryzysie psychicznym, całą dobę · 800 100 100 – dorośli w sprawie bezpieczeństwa dziecka, pn.–czw. 10–14, pt. 12–15 · dyzurnet.pl – szkodliwe treści w sieci

Poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady specjalisty ani kursu pierwszej pomocy.

Rejestr aktualizacji: 9.10.2026, godz. 10:10 – pierwsza wersja (stan wiedzy na godz. 10:00).

Źródła

Przypisy

1. PAP: prokuratura o ataku w szkole w Ostrołęce; ranni uczniowie, nauczyciele i przechodnie (8.10.2026) — pap.pl › ostroleka prokuratorskie zarzuty i wniosek o are… ↩

2. Rzeczpospolita: atak w szkole w Leszczydole-Nowinach, informacje policji (8.10.2026) — rp.pl › art45304971 15 latek zaatakowal w szkole pod wys… ↩

3. Policja Mazowiecka: zatrzymanie w Sierpcu po sygnale od uczniów przekazanym przez nauczyciela (10.2026) — mazowiecka.policja.gov.pl › 139469,Sierpeccy policjanci zatrzymali 17 latka… ↩ ↩² ↩³

4. Interia: udaremniony plan 13-latka z powiatu wąbrzeskiego, sygnał z zagranicy (8–9.10.2026) — wydarzenia.interia.pl › news kiedys poltora roku dzisiaj zaledwie tygodn… ↩ ↩²

5. Komunikat Policji z 9.10.2026: „dotychczas nic nie wskazuje”, ostrzeżenie przed wywoływaniem paniki, reagowanie na zgłoszenia (za niedziela.pl) — niedziela.pl ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

6. Demagog: przestępczość nieletnich w III RP, spadek liczby czynów karalnych nieletnich z 28,7 tys. (2015) do 18,4 tys. (2022) — demagog.org.pl › przestepczosc nieletnich w iii rp co wiemy ↩

7. U.S. Secret Service NTAC, „Averting Targeted School Violence” (2021): 67 udaremnionych planów, trzy czwarte wykrytych dzięki komunikatom planujących, 43% spraw z niezgłoszonym niepokojącym zachowaniem, zgłoszenie matki po zniknięciu noży — secretservice.gov › USSS Averting Targeted School Violence.2021.03.p… ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

8. MSWiA, „Zagrożenie terrorystyczne”, część o postępowaniu w przypadku strzelaniny: uciekaj, ukryj się, powiadom 112, walcz w ostateczności, zachowanie przy wejściu policji — gov.pl › zagrozenie terrorystyczne ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹²

9. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, telefon zaufania 116 111: całodobowy, bezpłatny, anonimowy, także czat (odczyt 9.10.2026) — 116111.pl › o 116 111 ↩ ↩²

10. Rzecznik Praw Dziecka, Telefon Zaufania 800 12 12 12 i czat 800121212.pl: całą dobę, bezpłatnie i anonimowo (odczyt 9.10.2026) — brpd.gov.pl › telefon zaufania ↩ ↩²

11. Centrum Wsparcia, 800 70 22 22: bezpłatnie, całodobowo, czat i e-mail, wyszukiwarka placówek (odczyt 9.10.2026) — centrumwsparcia.pl ↩ ↩²

12. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, 800 100 100: telefon dla dorosłych w sprawie bezpieczeństwa dzieci, grafik dyżurów pn.–czw. 10:00–14:00, pt. 12:00–15:00, w czwartki ekspertka ds. standardów ochrony dzieci (odczyt 9.10.2026) — 800100100.pl ↩ ↩²

13. Dyżurnet.pl (NASK), „Nihilistyczna przemoc online” (2.10.2026): sygnały ostrzegawcze, reagowanie bez oceniania, zgłaszanie moderatorom, do Dyżurnetu lub na policję — dyzurnet.pl › nihilistyczna przemoc online rosnace zagrozenie… ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

14. Ministerstwo Cyfryzacji: zgłaszanie nielegalnych treści dotyczących dzieci w aplikacji mObywatel — gov.pl › nielegalne tresci w internecie dotyczace dzieci… ↩

15. U.S. Secret Service NTAC, „Protecting America’s Schools” (2019): 83% sprawców zapowiadało atak lub groziło, 80% było prześladowanych, zalecenie sprawdzania dostępu do broni w domu, zastrzeżenie, że to nie profil sprawcy, zalecenie niskiego progu reagowania — secretservice.gov › Protecting Americas Schools.pdf ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

16. Polsat News: 13-latek z nożem w plecaku, zgłoszenie kolegi, sprawą zajmie się sąd rodzinny (8.10.2026) — polsatnews.pl › kolejny incydent w szkole 13 letni uczen przynio… ↩ ↩²

17. Interia: o przemocy rówieśniczej i rozproszonej odpowiedzialności (10.2026) — wydarzenia.interia.pl › news fala przemocy w polskich szkolach tak radyk… ↩

18. Ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, art. 4: społeczny obowiązek zawiadomienia sądu rodzinnego lub policji o czynie karalnym nieletniego — standardyprawa.pl ↩ ↩²

19. RMF24: wskazówki dla rodziców, rozmowa zamiast przesłuchiwania (8.10.2026) — rmf24.pl ↩ ↩²

20. NASP, „Talking to Children About Violence: Tips for Families and Educators” (kopia Wisconsin DOJ) — wisdoj.gov › talking to children about violence.pdf ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

21. Youth Endowment Fund, „Facts about knife crime: understanding children who carry weapons” (23.05.2024) — youthendowmentfund.org.uk › behind the knife crime statistics understanding… ↩ ↩²

22. Youth Endowment Fund, rada młodzieżowa: 47% noszących broń robi to dla ochrony — youthendowmentfund.org.uk ↩

23. Youth Endowment Fund Toolkit: programy edukacyjne o przestępczości z użyciem noży — youthendowmentfund.org.uk › knife crime education programmes ↩

24. Kodeks wykroczeń, art. 50a: niebezpieczne przedmioty w miejscu publicznym (odczyt 9.10.2026) — standardyprawa.pl ↩

25. Kodeks wykroczeń, zasady odpowiedzialności: odpowiedzialność od 17. roku życia — e-prawnik.pl › zasady odpowiedzialnosci ↩

26. LO nr 10 w Gdańsku: procedura postępowania w sytuacji posiadania przez ucznia przedmiotów niedozwolonych (2023/24) — lo10.edu.gdansk.pl ↩ ↩²

27. Opoka/PAP: zarzut gróźb karalnych dla 17-latka z Sierpca (8.10.2026) — opoka.org.pl › mowil ze zrobi cos zlego w szkole zarzut grozby… ↩

28. Do Rzeczy: Rzeczniczka Praw Dziecka apeluje, by nie publikować nagrań i zdjęć ze zdarzeń (8.10.2026) — dorzeczy.pl › atak nozownika w szkole rpd zabrala glos horna c… ↩ ↩²

29. MEN: poradnik „Bezpieczna szkoła. Zagrożenia i zalecane działania profilaktyczne…” — https://www.gov.pl/web/edukacja/bezpieczenstwo-fizyczne-i-cyfrowe-uczniow—poradnik-men ↩

30. MEN, „Bezpieczna szkoła”, PDF: procedura dla nauczyciela na wypadek wtargnięcia napastnika, zalecenie ćwiczeń ewakuacyjnych raz w roku szkolnym — gov.pl › 85578924 3a69 4126 9d71 ec0688e29609 ↩ ↩² ↩³

31. MEN: „Bezpieczna szkoła – MEN i MSWiA wzmacniają przygotowanie do sytuacji kryzysowych”, w tym poradnik dla uczniów klas I–VII (8.10.2026) — gov.pl › bezpieczna szkola men i mswia wzmacniaja przygot… ↩ ↩²

32. Głos Nauczycielski: program MEN i MSWiA, spotkanie ze służbami w każdej szkole w 2026 r. (8.10.2026) — glos.pl › ataki w szkolach jak men chce chronic uczniow i… ↩

33. Warto Wiedzieć: standardy ochrony małoletnich, terminy wdrożenia i zawartość — wartowiedziec.pl › 71356 standardy ochrony maloletnich ile czasu je… ↩

34. Infor: jak wdrożyć standardy ochrony małoletnich, wymagane elementy (zasady relacji, zachowania niedozwolone, procedura interwencji) — infor.pl › 6772460,jak wdrozyc standardy ochrony maloletnic… ↩

35. NASRO: wytyczne NASP, NASRO i Safe and Sound Schools o ćwiczeniach na wypadek uzbrojonego napastnika (2021) — nasro.org ↩

36. NASP, „Best Practice Considerations for Armed Assailant Drills in Schools” (kopia PDF) — cdpsdocs.state.co.us › NASP Best Practice Armed Assailant Drills.pdf ↩

37. Everytown for Gun Safety Support Fund i Georgia Tech: analiza ok. 28 mln wpisów ze społeczności 114 szkół (wrzesień 2020; organizacja rzecznicza, korelacja, nie diagnozy) — everytownsupportfund.org › new study active shooter drills could further in… ↩

38. MSWiA: kampania „4U: Uważaj, Uciekaj, Ukryj się, Udaremnij atak” — https://www.gov.pl/web/mswia/kampania-4u—uwazaj-uciekaj-ukryj-sie-udaremnij-atak ↩

39. ProtectUK / Counter Terrorism Policing, „Run Hide Tell: Teacher Guide and Lesson Plan” (2023): materiały dla 11–16 lat, nie bezpośrednio po ataku, bez alarmizmu, nie filmować — protectuk.police.uk › Run Hide Tell Teacher Guide and Lesson Plan.pdf ↩ ↩²

40. European Resuscitation Council Guidelines 2025: First Aid, Resuscitation 2025 — doi.org › j.resuscitation.2025.110752 ↩

41. Resuscitation Council UK, First Aid Guidelines 2025 (spójne z ERC): wezwanie pomocy z głośnikiem, ucisk bezpośredni, opatrunek uciskowy, opaska na kończynę z zapisaną godziną, używanie tylko sprzętu, z którym się ćwiczyło (odczyt 9.10.2026) — resus.org.uk › first aid guidelines ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

42. ERC Guidelines 2025 First Aid, pełny tekst w Resuscitation: odradzanie uciskania punktów ucisku — resuscitationjournal.com › fulltext ↩

43. ILCOR 2025 First Aid CoSTR, Circulation: siła zalecenia opaski uciskowej — ahajournals.org › CIR.0000000000001358 ↩

44. Medycyna Praktyczna: tamowanie masywnych krwotoków, ryzyko metod improwizowanych (odczyt 9.10.2026) — mp.pl › 293108,tamowanie masywnych krwotokow opaski ucis… ↩

45. Trojmiasto.pl: „Dzień Stop the Bleed”, pogotowie ratunkowe z Grupą Ratownictwa PCK (2026) — trojmiasto.pl › Stop the bleed day imp595490 ↩

46. ZPE, poradnik „Dziecko pod wpływem traumy”: trauma dotyczy także świadków zdarzeń — zpe.gov.pl › RU3SDZCK14SG7 ↩

47. UNICEF, materiał szkoleniowy o psychologicznej pierwszej pomocy na podstawie WHO (2011): patrz, słuchaj, połącz — unicef.org › file ↩ ↩²

48. SAMHSA/NCTSN: wskazówki dla rodziców dzieci w wieku przedszkolnym po trudnym zdarzeniu — samhsa.gov › pfa parent tips helping preschool age children a… ↩

49. NCTSN: wskazówki dla rodziców dzieci w wieku szkolnym po trudnym zdarzeniu — apatraumadivision.org › pfa parent tips for helping school age children… ↩

50. Gazeta Wrocławska: ekspertka o rozmowie z dzieckiem o niebezpieczeństwie (10.2026) — gazetawroclawska.pl › c1p2 29420851 ↩

51. Arizona State University, Towers i in. (2015): efekt naśladownictwa przez ok. 13 dni po głośnym ataku, przedstawiony jako sugestia, nie dowód — news.asu.edu › researchers find mass killings school shootings… ↩

52. ZPE, „Dziecko pod wpływem traumy”, wprowadzenie: objawy ostrej reakcji na stres powinny ustąpić do 4 tygodni — zpe.gov.pl › DAG59X16J ↩ ↩²

53. ZPE, załącznik nr 1: checklista objawów, jakie może mieć dziecko po przeżytej traumie — zpe.gov.pl › R1R5AKRDH7TX4 ↩

54. ZPE, załączniki dla szkół: scenariusz lekcji wychowawczej, arkusz obserwacji ucznia, checklista dla dyrektora — zpe.gov.pl › D72NM61MT ↩

55. NFZ: ochrona zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, poziomy opieki, przyjęcia bez skierowania, infolinia 800 190 590 — nfz.gov.pl › ochrony zdrowia psychicznego dzieci i mlodziezy ↩ ↩² ↩³

56. Odpowiedź na interpelację (Sejm X kadencji): konsultacje interwencyjne w ośrodkach I poziomu po nowelizacji z 12.08.2025 — api.sejm.gov.pl › i15656 o1.pdf ↩

57. PCPR w Końskich: Ośrodek Interwencji Kryzysowej, pomoc bezpłatna i bez względu na dochód — samorzad.gov.pl › osrodek interwencji kryzysowej ↩

58. Rzecznik Praw Obywatelskich: pismo o braku ośrodków interwencji kryzysowej w części powiatów (11.2025) — sprawy-generalne.brpo.gov.pl › 6488657.pdf ↩

59. ORE, „Wspomaganie szkół w zakresie interwencji kryzysowej”: zadania poradni psychologiczno-pedagogicznych — ore.edu.pl › Wspomaganie szkol w zakresie interwencji kryzyso… ↩