Spis treści

PESEL: Twoja tarcza przed wyłudzeniami

Ministerstwo Cyfryzacji udostępnia bezpłatną usługę publiczną zastrzeżenia numeru PESEL. Oznacza to, że państwo daje Ci proste narzędzie do ochrony przed oszustami, którzy mogliby zaciągnąć na Ciebie kredyt lub w inny sposób wykorzystać Twoje dane. Zastrzeżenie polega na dodaniu informacji o blokadzie do centralnego Rejestru Zastrzeżeń Numerów PESEL, który instytucje finansowe i notariusze muszą sprawdzać przed zawarciem umowy.

Gdy Twój PESEL jest zastrzeżony, próba zaciągnięcia na niego zobowiązania finansowego zakończy się niepowodzeniem. Bank, firma pożyczkowa czy sklep oferujący sprzedaż ratalną mają prawny obowiązek odrzucić taką transakcję. Co więcej, jeśli jakaś instytucja udzieli pożyczki mimo aktywnego zastrzeżenia, nie będzie mogła dochodzić od Ciebie spłaty długu.

Usługa chroni przed szerokim spektrum oszustw, które do tej pory wymagały skomplikowanych i długotrwałych postępowań wyjaśniających. Zastrzeżenie numeru PESEL skutecznie uniemożliwia oszustom podjęcie w Twoim imieniu działań przedstawionych w tabeli.

Działanie oszustaSkutek zastrzeżenia PESEL
Próba wzięcia kredytu lub pożyczkiBank lub firma pożyczkowa odrzuci wniosek.
Próba zakupu na raty (np. telefonu)Sklep odmówi zawarcia umowy ratalnej.
Próba wyrobienia duplikatu karty SIMOperator telekomunikacyjny zablokuje proces.
Próba sprzedaży Twojej nieruchomości u notariuszaNotariusz odmówi sporządzenia aktu notarialnego.

Zastrzeżenie PESEL przydaje się nie tylko jako stała forma ochrony, ale również w sytuacjach awaryjnych, na przykład po zgubieniu lub kradzieży dowodu osobistego. Dzięki aplikacji mObywatel możesz w kilka chwil zablokować swój numer, minimalizując ryzyko, zanim ktokolwiek zdąży go wykorzystać. To działanie daje Ci czas na wyrobienie nowych dokumentów bez obawy o wyłudzenia.

mObywatel jako Twoje centrum bezpieczeństwa

Od 17 listopada 2023 roku aplikacja mObywatel zawiera funkcję “Zastrzeż PESEL”. Dzięki niej rządowa aplikacja jest podstawowym i najwygodniejszym narzędziem do ochrony przed wyłudzeniami kredytów i pożyczek. Wszystkie operacje związane z ochroną numeru PESEL wykonasz bezpośrednio na swoim telefonie, w kilka chwil.

Główną funkcją jest możliwość natychmiastowego zastrzeżenia i cofnięcia zastrzeżenia numeru PESEL. Proces ten jest celowo uproszczony i sprowadza się do kilku kliknięć, bez potrzeby wizyty w urzędzie. Przykładowo, idąc do banku po kredyt, możesz cofnąć zastrzeżenie tuż przed wejściem do placówki, a po załatwieniu sprawy ponownie je aktywować.

Aplikacja pozwala również na pełny wgląd w historię wykorzystania Twojego numeru. W specjalnej sekcji sprawdzisz, jaka firma lub instytucja i kiedy dokładnie weryfikowała Twój PESEL w państwowym rejestrze. Zobaczysz tam także pełną historię swoich zastrzeżeń i ich odwołań, co daje Ci pełen obraz tego, co dzieje się z Twoimi danymi.

FunkcjaCo dzięki niej zrobisz
Zastrzeż PESELZablokujesz możliwość użycia numeru PESEL przy zawieraniu umów finansowych i notarialnych.
Cofnij zastrzeżenieTymczasowo lub na stałe odblokujesz numer PESEL, gdy potrzebujesz go użyć.
Historia weryfikacjiSprawdzisz, która instytucja (np. bank, firma pożyczkowa) i kiedy pytała o Twój PESEL.
Historia zastrzeżeńZobaczysz listę wszystkich swoich operacji zastrzegania i cofania zastrzeżenia numeru.

Zastrzeż PESEL w mObywatelu: krok po kroku

Cały proces zastrzegania numeru PESEL w aplikacji mObywatel zajmuje mniej niż minutę i nie wymaga żadnych dodatkowych dokumentów. Usługa jest w pełni zintegrowana z aplikacją, co pozwala na szybkie i intuicyjne zabezpieczenie swoich danych przed wyłudzeniami. Interfejs jest prosty, a komunikaty jasno informują o każdym etapie. Poniższa instrukcja przeprowadzi Cię przez wszystkie niezbędne etapy.

Aby skutecznie zastrzec swój numer PESEL, wykonaj następujące kroki:

  1. Zaloguj się do aplikacji mObywatel, używając swojej standardowej metody uwierzytelnienia, takiej jak kod PIN, odcisk palca lub skan twarzy.
  2. Przejdź do dolnego menu nawigacyjnego i wybierz zakładkę oznaczoną jako „Usługi”.
  3. Odszukaj na liście dostępnych usług pozycję „Zastrzeż PESEL” i kliknij ją, aby przejść do ekranu zarządzania blokadą.
  4. Naciśnij duży, widoczny przycisk lub przesuń suwak z etykietą „Zastrzeż PESEL”.
  5. Potwierdź swoją decyzję w oknie dialogowym, które pojawi się na ekranie, aby sfinalizować operację.
  6. Sprawdź status usługi – na ekranie powinien pojawić się wyraźny komunikat oraz zmiana statusu na „PESEL zastrzeżony”, co jest dowodem aktywacji ochrony.
  7. Wyloguj się z aplikacji po zakończeniu operacji, aby nikt niepowołany nie miał dostępu do Twoich danych.

Po wykonaniu tych czynności Twój numer PESEL jest natychmiast chroniony. Od tego momentu każda instytucja finansowa, taka jak bank czy firma pożyczkowa, będzie miała obowiązek zweryfikować status Twojego numeru w Rejestrze Zastrzeżeń Numerów PESEL przed zawarciem umowy kredytowej lub pożyczki. Jeśli tego nie zrobi, a dojdzie do wyłudzenia, nie będzie mogła dochodzić od Ciebie roszczeń z tytułu takiej umowy. Status zastrzeżenia możesz w każdej chwili sprawdzić i cofnąć, ponownie logując się do aplikacji i wchodząc w tę samą usługę.

Cofnij lub ustaw automatyczne zastrzeżenie

Planujesz wziąć kredyt lub podpisać umowę z operatorem komórkowym? Musisz wtedy tymczasowo cofnąć zastrzeżenie swojego numeru PESEL, aby instytucja mogła zweryfikować Twoją tożsamość. Aplikacja mObywatel pozwala cofnąć zastrzeżenie bezterminowo lub ustawić automatyczną datę jego przywrócenia. Ta druga opcja jest znacznie bezpieczniejsza, ponieważ minimalizuje ryzyko, że zapomnisz ponownie włączyć ochronę po załatwieniu sprawy.

Proces jest prosty i zajmuje kilkanaście sekund. W aplikacji mObywatel przejdź do sekcji “Usługi”, a następnie wybierz opcję “Zastrzeż PESEL”. Zobaczysz tam duży przycisk “Cofnij zastrzeżenie”. Po jego naciśnięciu aplikacja zapyta, czy chcesz cofnąć zastrzeżenie na stałe, czy tylko do wybranego dnia i godziny.

Wybranie opcji z datą i godziną to rekomendowane podejście. Pozwala precyzyjnie określić, kiedy ochrona ma zostać automatycznie przywrócona, na przykład dwie godziny po planowanej wizycie w banku. Dzięki temu Twój PESEL będzie narażony na wykorzystanie tylko przez krótki, kontrolowany przez Ciebie czas. Poniższa tabela przedstawia typowe sytuacje wymagające zdjęcia blokady.

Kiedy musisz cofnąć zastrzeżenie PESEL?Rekomendowane ustawienie w mObywatel
Podpisanie umowy kredytowej lub pożyczkiCofnij zastrzeżenie tuż przed wizytą w placówce i ustaw automatyczne ponowne zastrzeżenie na godzinę po jej zakończeniu.
Zakup z płatnością ratalną (np. sprzęt RTV/AGD)Cofnij zastrzeżenie na czas finalizowania zakupu w sklepie i ustaw automatyczne przywrócenie ochrony tego samego dnia.
Wizyta u notariusza (np. zakup nieruchomości)Cofnij zastrzeżenie na czas potrzebny do sporządzenia aktu notarialnego, z automatycznym powrotem ochrony.
Wyrabianie duplikatu karty SIM u operatoraCofnij zastrzeżenie na czas wizyty w salonie, ustawiając automatyczne ponowne zastrzeżenie na konkretną godzinę.

Zastrzeż PESEL w urzędzie lub przez stronę WWW

Oprócz aplikacji mobilnej, swój numer PESEL możesz zastrzec osobiście w dowolnym urzędzie gminy lub online przez serwis internetowy mObywatel.gov.pl. Obie metody są bezpłatne i równie skuteczne jak ta dostępna w smartfonie. Wybór zależy wyłącznie od Twojej wygody.

Wizyta w urzędzie gminy to rozwiązanie dla osób, które wolą załatwiać sprawy osobiście. Na miejscu musisz wypełnić papierowy wniosek o zastrzeżenie numeru PESEL. Następnie urzędnik zweryfikuje Twoją tożsamość na podstawie dowodu osobistego, paszportu lub mDowodu wyświetlonego w aplikacji. Po potwierdzeniu danych zastrzeżenie zostanie aktywowane natychmiast.

Druga opcja to skorzystanie z serwisu internetowego mObywatel.gov.pl, dostępnego z poziomu przeglądarki. Aby się zalogować i potwierdzić swoją tożsamość, musisz użyć jednej z metod uwierzytelnienia. Dostępne opcje to Profil Zaufany, e-dowód z czytnikiem lub komercyjny podpis kwalifikowany. Po zalogowaniu usługa „Zastrzeż PESEL” działa tak samo jak w aplikacji mobilnej.

MetodaWymaganiaCzas realizacji
Urząd gminyWniosek, dokument tożsamości (dowód, paszport, mDowód)Natychmiast
Serwis mObywatel.gov.plProfil Zaufany, e-dowód lub podpis kwalifikowanyNatychmiast

Kto sprawdzał Twój PESEL?

Aplikacja mObywatel pozwala sprawdzić, jaka firma i kiedy weryfikowała Twój numer PESEL. Usługa ta tworzy przejrzysty rejestr wszystkich zapytań kierowanych do Rejestru Zastrzeżeń Numerów PESEL. Dzięki temu możesz na bieżąco monitorować, które instytucje interesowały się Twoimi danymi osobowymi.

Historia weryfikacji zawiera trzy kluczowe informacje: nazwę instytucji (np. banku, firmy pożyczkowej, operatora telekomunikacyjnego), podstawę prawną zapytania oraz dokładną datę i godzinę operacji. Regularne przeglądanie tej listy jest prostym sposobem na wykrycie potencjalnej próby oszustwa. Jeśli zauważysz weryfikację wykonaną przez podmiot, z którym nigdy nie nawiązywałeś kontaktu, może to oznaczać, że ktoś próbuje użyć Twojej tożsamości.

Aby zobaczyć, kto sprawdzał Twój numer PESEL, postępuj zgodnie z poniższymi krokami:

  1. Zaloguj się do aplikacji mObywatel.
  2. Na ekranie głównym wybierz usługę „Zastrzeż PESEL”.
  3. Przejdź do zakładki „Historia”, którą znajdziesz w górnej części ekranu.
  4. Przeanalizuj listę operacji pod kątem nieznanych Ci firm lub niespodziewanych dat weryfikacji.

W tej samej sekcji aplikacji możesz również w każdej chwili sprawdzić, czy Twój numer PESEL jest aktualnie zastrzeżony, czy też nie. Jeśli na liście historii zauważysz odrzucenie próby weryfikacji, oznacza to, że usługa zadziałała prawidłowo, blokując nieautoryzowaną operację. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do wpisu w historii, rekomendowanym krokiem jest bezpośredni kontakt z instytucją, która dokonała weryfikacji.

Częste pytania o zastrzeżenie PESEL

Ile kosztuje zastrzeżenie numeru PESEL?

Usługa zastrzeżenia numeru PESEL jest całkowicie bezpłatna, niezależnie od wybranej metody. Nie poniesiesz żadnych kosztów ani za samo zastrzeżenie, ani za jego późniejsze cofnięcie, czy to w aplikacji mObywatel, czy w urzędzie. Jest to usługa publiczna finansowana z budżetu państwa.

Czy mogę zastrzec PESEL dziecka lub innej osoby?

Nie, możesz zastrzec wyłącznie własny numer PESEL. Każda pełnoletnia osoba musi dokonać tego samodzielnie, logując się na swoje konto w aplikacji lub serwisie mObywatel. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, w której opiekun prawny lub kurator zastrzega PESEL osoby częściowo lub całkowicie ubezwłasnowolnionej, co wymaga wizyty w urzędzie gminy.

Skąd mam wiedzieć, czy mój PESEL jest zastrzeżony?

Status swojego numeru PESEL najszybciej sprawdzisz w aplikacji mObywatel. Po zalogowaniu, w głównej sekcji usługi „Zastrzeż PESEL”, zobaczysz wyraźny komunikat informujący, czy numer jest aktualnie chroniony. W tym samym miejscu możesz błyskawicznie cofnąć zastrzeżenie na stałe lub ustawić automatyczne ponowne zastrzeżenie w określonym terminie.

Co się stanie, jeśli zapomnę cofnąć zastrzeżenie przed wizytą w banku?

Bank lub inna instytucja finansowa odrzuci Twój wniosek o kredyt, pożyczkę lub założenie konta. Od 1 czerwca 2024 roku firmy te mają prawny obowiązek weryfikacji statusu numeru PESEL przed zawarciem umowy. Aktywne zastrzeżenie uniemożliwi im pozytywną weryfikację, skutecznie blokując próbę zaciągnięcia zobowiązania na Twoje dane.

Źródła

Zobacz też